Dünya genelinde kanser vakalarının dörtte biri önlenebilir!

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı (IARC) tarafından yapılan yakın tarihli bir analize göre, dünya çapında kanser vakalarının %40'a kadar olan kısmı önlenebilir. Dünya Kanser Günü'nden hemen önce açıklanan bu kapsamlı çalışma, tütün kullanımı, alkol tüketimi, yüksek vücut kitle indeksi, fiziksel hareketsizlik, hava kirliliği, ultraviyole radyasyonu ve ilk kez dokuz kanserojen enfeksiyon dahil olmak üzere 30 önlenebilir risk faktörünü gözler önüne seriyor. Bulgular, 2022'de tahminen 7,1 milyon vakanın bu önlenebilir nedenlere bağlı olduğu düşünüldüğünde, küresel kanser yükünü hafifletmede önlemenin kritik rolünü vurguluyor.

185 ülkeden alınan kapsamlı veriler ve 36 kanser türünü kapsayan çalışma, tütünü en öncelikli önlenebilir kanser nedeni olarak öne çıkarıyor ve küresel yeni vakaların %15'inin sigara içimine atfedildiğini belirtiyor. Enfeksiyonlar, vakaların %10'undan sorumlu olarak yakından takip ediyor ve alkol tüketimi ise %3 ile ilişkilendiriliyor. Analiz, akciğer, mide ve rahim ağzı kanserlerinin hem erkeklerde hem de kadınlarda tüm önlenebilir vakaların neredeyse yarısını temsil ettiğine işaret ediyor. Akciğer kanserinin arkasındaki temel nedenler sigara içimi ve hava kirliliği iken, sırasıyla Helicobacter pylori enfeksiyonu ve insan papilloma virüsünün (HPV) mide ve rahim ağzı kanserlerinin başlıca nedenleri olduğu belirtiliyor.

Çalışma, önlenebilir kanser vakalarında önemli cinsiyet farklılıklarını ortaya koyuyor ve erkeklerin daha ağır bir yük taşıdığını gösteriyor. Erkeklerde yeni kanser vakalarının yaklaşık %45'i önlenebilir faktörlerle bağlantılı iken, bu oran kadınlarda %30. Bu farkın büyük ölçüde, erkeklerdeki yeni kanser vakalarının %23'ünden sorumlu olan sigara içimi tarafından yönlendirildiği belirtiliyor. Bulgular, bu cinsiyete özgü risklere yönelik hedeflenmiş önleme stratejilerine ve daha sağlıklı yaşam tarzı seçimlerini teşvik etmenin önemine dikkat çekiyor.

Kadınlar için çalışmanın bulguları özellikle önem taşırken, rahim ağzı kanseri büyük bir endişe kaynağı olmaya devam ediyor. HPV ile olan ezici bağlantı, aşılara ve düzenli taramalara erişimin artırılmasının insidans oranlarını büyük ölçüde azaltabileceğini gösteriyor. Kadınlara önleme konusunda bilgi ve kaynak sağlanması, büyük ölçüde önlenebilir olan bu kanserin yükünü azaltmada önemli bir rol oynayabilir.

Bu çığır açıcı araştırma, önleme yoluyla kanser insidansını azaltmaya yönelik küresel sağlık politikaları için bir yol haritası sunuyor. Farklı bölgeler ve popülasyonlar genelinde belirli risk faktörlerini ve bunların etkisini belirleyerek, hükümetler ve sağlık kuruluşları bu zorlukları etkin bir şekilde ele almak için müdahaleleri özelleştirebilir. Dünya bir Dünya Kanser Günü'nü daha geride bırakırken mesaj nettir: Bilinçli eylem ve önleyici tedbirler sayesinde, bu yıkıcı hastalıktan milyonlarca hayat potensiyel olarak kurtarılabilir.